Nghệ thuật kể chuyện của Faulkner cuốn hút tôi đến vậy, tôi đồ, là vì nó chính là kiểu tôi còn nhớ mình được kể cho thuở ấu thơ ở vùng North Neck thuộc bang Virginia. Vào một đêm tháng Tám oi ả, khi tiếng ve sầu khô khốc kêu râm ran, khi bát đĩa trên bàn ăn tối đã được dọn dẹp, một nhóm đàn ông sẽ ngồi thành hàng trên chiếc hiên nhà lung lay, vừa đung đưa ghế, vừa hút thuốc hoặc nhai thuốc lá, rồi một người sẽ bắt đầu cất lời. Thông thường, ông ta chẳng cần giải thích những đối tượng mình nhắc tới là ai. Bạn mặc định là phải tự biết điều đó. Câu chuyện cứ thế xoay quanh “gã ấy”, “mụ ấy”, hay đôi khi là “cái gã tên là gì ấy nhỉ” đã làm việc này việc nọ. Rồi dần dần, từ một mạng lưới gồm những sự cố tưởng chừng như rời rạc, một câu chuyện sẽ thành hình. Các nhân vật trong những tình huống rùng rợn hay vui nhộn bắt đầu hiện rõ đường nét. Một khung cảnh bỗng bừng sáng lên như thể chính bạn đang đứng đó chứng kiến. Người nghe sẽ nín thở dõi theo hoặc bật cười và vỗ đùi bành bạch. Tôi thì cứ ngồi bệt trên thềm hiên nhà, cố thu mình lại để không ai chú ý mà đuổi đi ngủ, chẳng màng đến muỗi đốt, cứ căng tai ra mà nuốt lấy từng lời cho đến khi hai tai như muốn nổ tung. Đọc Faulkner, tôi như được sống lại trong thế giới đã mất đó. Người lắng nghe thường là một cậu bé mười một tuổi, và chính qua đôi tai của cậu mà những câu chuyện xáo trộn kỳ quái kia được rót thẳng vào dòng máu của người đọc. Văn chương của Faulkner luôn có cách đổ thẳng vào huyết quản như một ca truyền máu. Chính tài năng thiên bẩm của một người kể chuyện nông thôn quê mùa đã giúp ông - bằng cách nào đó - giữ những phát kiến đầy sục sôi và ngột ngạt của mình (thứ bạo lực máu me xen lẫn với các chi tiết tâm lý tinh vi, đôi khi giả tạo, bước ra từ phòng khám của bác sĩ tâm thần) nằm gọn trong ranh giới của một câu chuyện ngoa ngôn được kể một cách đầy lôi cuốn. Bạn sẽ bị cuốn đi, dù bạn có tin vào điều đó hay không. Ở thời điểm ngoạn mục nhất, những nhân vật biếm họa mang phong cách Gothic của Faulkner, bất chấp mọi giới hạn từ cốt truyện, vẫn sống động y như thế giới của Dickens. Những cung bậc cảm xúc luôn ngân lên đầy chân thực. Kể chuyện là sáng thế. Một huyền thoại có sức lay động thì không cần phải hợp lý, nhưng nó phải đủ sức áp đặt thực tại của mình lên nhân loại. Tôi thách bất kỳ ai sau khi đọc Faulkner mà có thể nhìn vào bản đồ Mississippi mà lại không kỳ vọng sẽ tìm thấy quận Yoknapatawpha ở trên đó. (John Dos Passos đọc Faulkner) Bùi Gia Bin dịch 120 x 190 mm | 272 trang